if....

if.... visste eg knapt noko om filmen før eg sette han på, anna enn at Malcolm McDowell hadde debuten sin her. Filmen overraska meg fleire gonger undervegs.

Regissør Lindsay Anderson bygde filmen rundt eit engelsk gutteinternat. Handlinga følger Mick Travis (Malcolm McDowell). Han og to venner nektar å bøye seg for skulen sitt strenge hierarki. Filmen er delt inn i kapittel som kvart tek for seg ei side ved internatlivet. Oppbygginga treff godt. Ho fungerer godt fordi ho gir filmen ei kjensle av å bygge seg opp mot noko, samtidig som kvart kapittel har noko eige å formidle.

Det som skjer er ikkje snilt. Skulen har eit system der eldre elevar får nærast fri makt over dei yngre. Det er nifst å sjå kor systematisk mobbinga blir framstilt. Filmen legg ikkje skjul på kor øydeleggande det er å vekse opp i eit slikt miljø. Samtidig er det ein humor framsyninga. Dei med makt er nesten som karikaturar. Og me kan le av dei, sjølv om det eigentleg er trist.

Filmen bryr seg ikkje om å forklare alt. Somme scener er i farge, andre i svart-kvitt. Eg ser ikkje mønsteret. Det er vanskeleg å henge med på kva som er fantasi eller draum. Men heller enn å forvirre totalt så held det meg på tå hev på gjennom heile filmen.

Kva er eigentleg tanken bak vekslinga mellom fargar og svart-kvitt? Eg klarte ikkje å finne noko klart mønster. Toronto Movie Guy (torontomovieguy.blogspot.com) tolkar det som ein del av den ustabile røyndommen filmen skildrar. Nokre scener verkar heilt verkelege, medan andre glir over i fantasi. Kanskje er nettopp det poenget. Lindsay Anderson vil ikkje at me skal vere heilt sikre på kva som skjer, eller kor grensa mellom røyndom og fantasi går.

Filmen er best kjent for den avsluttande sekvensen. Det er ei avslutning som eg vil hugse.

Alt i alt sit eg att med ein film som er enkel i forma, men som òg er smart. Han er grusam i skildringa av skulemiljøet. Han er morosam i tonen.